Wet zorg en dwang

Onvrijwillige zorg

Vanaf 1 januari 2020 geldt de Wet zorg en dwang (Wzd) voor iedereen met een verstandelijke beperking of met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt deze wet de onvrijwillige opname. 

Als er onvrijwillige zorg moet worden toegepast, moet de aangewezen zorgverantwoordelijke het stappenplan doorlopen. Dit moet leiden tot een zorgplan. Het zorgplan moet worden beoordeeld door een Wzd-functionaris.

Onvrijwillige zorg
Wanneer u zelf instemt met zorg, is er sprake van vrijwillige zorg. Ook wanneer het gaat om een vorm van zorg die de bewegingsvrijheid beperkt (zoals vrijheid beperkende maatregelen).
Als er onvrijwillige zorg moet worden toegepast, moet de aangewezen zorgverantwoordelijke het stappenplan doorlopen. Dit moet leiden tot een zorgplan. Het zorgplan moet worden beoordeeld door een Wet Zorg en dwang-functionaris. (Wzd)

Wat regelt de Wet zorg en dwang (Wzd)?

De Wzd regelt de rechtsbescherming van cliënten aan wie tegen hun wil zorg verleend kan worden als dat nodig is ter voorkoming van ernstig nadeel voor de cliënt zelf of anderen.

De Wzd regelt wanneer onvrijwillige zorg kan worden verleend, welke besluitvormingsprocedure daaraan voorafgaat en wanneer evaluatie van onvrijwillige zorgverlening moet plaatsvinden. De besluitvormingsprocedure waarborgt dat zorgvuldig onderzocht wordt of alternatieven mogelijk zijn voor het verlenen van onvrijwillige zorg. Alleen als dat niet het geval is, mag onvrijwillige zorg worden toegepast.

De Wzd heeft als uitgangspunt dat onvrijwillige zorg niet mag, tenzij er geen andere mogelijkheid is om ernstig nadeel te voorkomen. ‘Nee, tenzij...’.

 

Video Wzd in vogelvlucht

Veelgestelde vragen

De wet Zorg en dwang (Dzw) is op u van toepassing:

  • als u een indicatie heeft voor langdurige zorg met als grondslag psychogeriatrische stoornis of verstandelijke beperking.
  • als u geen indicatie heeft voor langdurige zorg maar, vanwege uw psychogeriatrische aandoening of verstandelijke beperking, bent aangewezen op zorg.
  • als u niet-aangeboren hersenletsel (NAH), het syndroom van Korsakov of de ziekte van Huntington heeft waarbij er sprake is van vergelijkbare gedragsproblemen of verlies van regie.

Dit is iemand die vergelijkbaar is met een BOPZ-arts en:

  • onafhankelijk is van de zorginstelling
  • beoordeelt of de onvrijwillige zorg geleverd mag worden
  • verantwoordelijk is voor de algemene gang van zaken op het gebied van onvrijwillige zorg

De Wzd-functionaris heeft een aantal taken:

  • Hij ziet toe op de inzet van de minst ingrijpende vorm van onvrijwillige zorg en de mogelijke afbouw ervan, daartoe beoordeelt hij de zorgplannen waarbij het stappenplan doorlopen wordt. Dat doet hij ook daar waar de afbouw van onvrijwillige zorg niet lukt, dus bij iedere verlenging.
  • Hij houdt toezicht op de uitvoering van onvrijwillige zorg.
  • Hij beoordeelt besluiten over verlof en ontslag.

De zorgaanbieder moet zorgen dat de Wzd-functionaris zijn taak naar behoren kan uitvoeren en hij moet de onafhankelijkheid van de Wzd-functionaris waarborgen. De zorgaanbieder kan de Wzd-functionaris daarover geen instructies geven.

 

Onvrijwillige zorg kan verleend worden als dat nodig is om ‘ernstig nadeel’ te voorkomen.

In de wet wordt dit omschreven als ‘het bestaan van of het ernstig risico op’:

  • Levensgevaar voor de cliënt of iemand anders;
  • Ernstig lichamelijk letsel voor de cliënt of iemand anders;
  • Ernstige psychische, materiële, immateriële of financiële schade voor de cliënt of iemand anders;
  • Ernstige verwaarlozing of maatschappelijke ondergang van de cliënt of iemand anders;
  • Ernstig verstoorde ontwikkeling van de cliënt of iemand anders;
  • Bedreiging van de veiligheid van de cliënt doordat hij wel of niet onder invloed van een ander raakt;
  • De situatie dat de cliënt met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept;
  • De situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is.

 

U heeft recht op een cliëntvertrouwenspersoon (CVP). Uw zorgaanbieder kan u in contact brengen met deze cliëntvertrouwenspersoon.

Meer hierover informatie vindt u op onze pagina over cliëntvertrouwenspersoon.

Onvrijwillige zorg is zorg waar u of uw vertegenwoordiger zich tegen verzet.

De Wzd onderscheidt negen categorieën van onvrijwillige zorg.

  1. Toedienen vocht, voeding en medicatie, medische handelingen en therapeutische maatregelen;
  2. Beperken van de bewegingsvrijheid;
  3. Insluiten;
  4. Uitoefenen van toezicht op de cliënt;
  5. Onderzoek aan kleding of lichaam.;
  6. Onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op middelen die het gedrag beïnvloeden (drugs) en op gevaarlijke voorwerpen;
  7. Controleren op de aanwezigheid van gedrag beïnvloedende middelen (drugs);
  8. Beperken van de vrijheid om het eigen leven in te richten, waardoor de cliënt iets moet doen of laten;
  9. Beperken van het recht op het ontvangen van bezoek.

Voor alle categorieën moet het stappenplan doorlopen worden om zeker te weten dat er geen vrijwillige zorg of minder ingrijpende zorg mogelijk is. Uitgangspunt is om de onvrijwillige zorg binnen 3 maanden af te bouwen. Lukt dat niet? Dan moet worden beoordeeld of de onvrijwillige zorg kan worden opgeheven en zorg vrijwillig kan worden ingezet.

Naast de 9 vormen van onvrijwillige zorg noemt de Wzd ook 3 vormen van zorg die worden gelijkgesteld met onvrijwillige zorg indien de cliënt wilsonbekwaam ter zake is en de vertegenwoordiger en de cliënt zich niet verzetten tegen de betreffende vorm van zorg

  1. Gedragsbeïnvloedende medicatie die niet volgens de professionele richtlijnen wordt gegeven. De wet zegt: het toedienen van medicatie die van invloed is op het gedrag of de bewegingsvrijheid van de cliënt, vanwege de psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap of vanwege een daarmee gepaard gaande psychische stoornis of een combinatie hiervan, indien die medicatie niet wordt toegediend overeenkomstig de professionele richtlijnen.
  2. Een maatregel die tot gevolg heeft dat de cliënt enige tijd in zijn bewegingsvrijheid wordt beperkt.
  3. De mogelijkheid tot insluiting.

Algemene huisregels die volgens maatschappelijk aanvaarde standaarden gebruikelijk zijn, beschouwt de Wzd niet als onvrijwillige zorg of beperking van de bewegingsvrijheid.

Bijvoorbeeld dat ‘s avonds om 22:00 uur de voordeur op slot gaat. Vanuit verschillende partijen is dit nog wel een punt van discussie.

Wilt u contact met ons?

 

Vragen over langdurige zorg
Bel: 088 222 42 42 (ma t/m vrij 8:30 -17:00 uur)

 

Vragen over uw pgb
Bel: 088 222 49 49 (ma t/m vrij 8:30 -17:00 uur)

Of stel uw vraag via ons contactformulier

Op de website van Menzis Zorgkantoor maken we gebruik van cookies. We doen dit om te zorgen dat de website naar behoren functioneert, om het gebruiksgemak te vergroten en om onze website te verbeteren op basis van analyses. Daarnaast gebruiken we marketingcookies om content en advertenties te personaliseren en voor social media toepassingen. Gaat u akkoord? Dan geeft u Menzis Zorgkantoor toestemming voor het plaatsen van alle soorten cookies. Wilt u dit liever niet? Dan kunt u via de link “instellingen aanpassen” uw voorkeur aanpassen. Meer informatie over cookies vindt u in onze cookiepolicy.