Wet zorg en dwang

Vanaf 1 januari 2020 geldt de Wet zorg en dwang (Wzd) voor iedereen met een verstandelijke beperking of met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. Daarnaast regelt deze wet de onvrijwillige opname. 


Uitgangspunt van de Wzd is ‘nee tenzij’. Dat betekent dat vrijheidsbeperking of onvrijwillige zorg in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel voor u of uw omgeving. De Wzd vervangt samen met de Wet verplichte ggz (WvGGZ) de huidige wet Bopz.

Onvrijwillige zorg

Wanneer u zelf instemt met zorg, is er sprake van vrijwillige zorg. Ook wanneer het gaat om een vorm van zorg die de bewegingsvrijheid beperkt (zoals vrijheid beperkende maatregelen). Als er onvrijwillige zorg moet worden toegepast, moet de aangewezen zorgverantwoordelijke het stappenplan doorlopen. Dit moet leiden tot een zorgplan. Het zorgplan moet worden beoordeeld door een Wzd-functionaris.

Als er onvrijwillige zorg moet worden toegepast, moet de aangewezen zorgverantwoordelijke het stappenplan doorlopen. Dit moet leiden tot een zorgplan. Het zorgplan moet worden beoordeeld door een Wzd-functionaris.

Wat regelt de Wet zorg en dwang (Wzd)?

  • De Wzd regelt de rechtsbescherming van cliënten aan wie tegen hun wil zorg verleend kan worden als dat nodig is ter voorkoming van ernstig nadeel voor de cliënt zelf of anderen.
  • De Wzd regelt wanneer onvrijwillige zorg kan worden verleend, welke besluitvormingsprocedure daaraan voorafgaat en wanneer evaluatie van onvrijwillige zorgverlening moet plaatsvinden. De besluitvormingsprocedure waarborgt dat zorgvuldig onderzocht wordt of alternatieven mogelijk zijn voor het verlenen van onvrijwillige zorg. Alleen als dat niet het geval is, mag onvrijwillige zorg worden toegepast.
  • De Wzd heeft als uitgangspunt dat onvrijwillige zorg niet mag, tenzij er geen andere mogelijkheid is om ernstig nadeel te voorkomen. ‘Nee, tenzij ...’.

Meer weten?

Wilt u meer weten? Bekijk de informatieproducten van VWS.

Informatieproducten VWS

Cliëntvertrouwenspersoon

Wat kan de cliëntvertrouwenspersoon voor u betekenen?

Lees meer

Veelgestelde vragen

  • Voor wie geldt de Wet zorg en dwang?

  • Wat is een Wzd-functionaris?

  • Wat is 'ernstig nadeel' volgens de Wzd?

  • Waar vind ik de contactgegevens van de cliëntvertrouwenspersoon?

  • Wat is onvrijwillige zorg?

Wilt u contact met ons?