“Ik voel me eindelijk weer mens.” Dat was de reactie van een cliënt nadat een voor hem belangrijke maatregel bespreekbaar werd met behulp van een cliëntenvertrouwenspersoon onvrijwillige zorg (CVP). Een mooi voorbeeld van een belangrijke boodschap: cliënten die te maken hebben met onvrijwillige zorg moeten weten dat hun stem gehoord kan worden. De CVP speelt daarin een belangrijke rol, maar hoe kunnen zorgaanbieders die rol beter benutten? We vroegen het aan Wendy Oostenwijk en Christiaan van Rosmalen, werkzaam vanuit Stemgever.
Meer dan een wettelijke verplichting
Iedere cliënt die te maken krijgt met onvrijwillige zorg heeft recht op ondersteuning van een CVP. Toch blijkt in de praktijk niet helemaal duidelijk wat de rol is van een CVP of wanneer ondersteuning ingeschakeld kan worden. Daar valt volgens Stemgever nog veel winst in te behalen.
Het begint met zichtbaarheid en kennis. Het is belangrijk dat cliënten niet alleen weten dat ze recht hebben op een CVP, maar ook begrijpen waarvoor zij een CVP kunnen inschakelen. Die boodschap stond ook centraal tijdens onze recente cliëntenraadbijeenkomsten. Daar ging een cliëntenvertrouwenspersoon van Stemgever met cliëntenraden in gesprek over de rol van de CVP en het belang van toegankelijke ondersteuning voor cliënten en vertegenwoordigers.
"Veel cliënten en vertegenwoordigers weten niet dat deze ondersteuning bestaat," vertelt Wendy. "Terwijl juist een gesprek met een cliëntenvertrouwenspersoon kan helpen om vragen, zorgen of onvrede bespreekbaar te maken."
De CVP staat daarbij altijd naast de cliënt. Niet als bemiddelaar, inspecteur of controleur, maar als onafhankelijke ondersteuner die helpt om de stem van de cliënt hoorbaar te maken. Christiaan zegt:"Zie de cliëntenvertrouwenspersoon niet alleen als een wettelijke verplichting, maar als iemand die helpt de stem en rechtspositie van cliënten te versterken."
Een klein voorbeeld met grote impact
De uitspraak “Ik voel mij eindelijk weer mens” is Wendy bijgebleven. Een cliënt met dementie voelde zich beperkt in zijn bewegingsvrijheid binnen de woonlocatie. Met ondersteuning
van een CVP kwam het gesprek opnieuw op gang en werd uiteindelijk een oplossing gevonden die beter aansloot bij zijn situatie. Volgens Stemgever laat dit zien waar het in de kern om draait. Onvrijwillige zorg gaat niet alleen over wetgeving, procedures en besluitvorming. Het gaat ook over autonomie, waardigheid en het gevoel dat je als cliënt daadwerkelijk gehoord wordt.
Waarom is dit ook relevant voor zorgaanbieders?
Voor zorgaanbieders ligt er een belangrijke rol in het bekendmaken van de CVP. Hoe zichtbaarder en toegankelijker deze ondersteuning is, hoe eerder cliënten en vertegenwoordigers hulp weten te vinden wanneer zij vragen of zorgen hebben. Dat kan bijdragen aan een open gesprek tussen cliënt en zorgverlener. Vaak worden signalen eerder opgepakt en kunnen mogelijke knelpunten in een vroeg stadium worden besproken.
"Uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde," zegt Christiaan. "Namelijk goede zorg waarin cliënten zich gehoord voelen en zoveel mogelijk regie ervaren over hun eigen leven."
Wat kunnen zorgaanbieders concreet doen?
- Volgens Stemgever begint veel bij zichtbaarheid.
- Informeer cliënten en vertegenwoordigers actief over het bestaan van de CVP.
- Besteed aandacht aan de CVP tijdens informatie- en familiebijeenkomsten.
- Zorg dat folders, posters en contactgegevens eenvoudig vindbaar zijn.
- Maak medewerkers bewust van de rol van de CVP, zodat zij cliënten gericht kunnen verwijzen.
Juist door de ondersteuning laagdrempelig beschikbaar te maken, wordt het voor cliënten makkelijker om hun vragen of zorgen te delen.
De stem van de cliënt centraal
Voor Wendy is de belangrijkste boodschap aan zorgaanbieders helder: "Wees nieuwsgierig en sta open voor de stem van de cliënt. Geef de CVP de ruimte om de cliënt te ondersteunen en die stem naar voren te brengen." Achter iedere vraag, zorg of wens schuilt uiteindelijk een mens die gehoord wil worden.
Meer informatie en praktische hulpmiddelen
- Toolkit voor zorgprofessionals
De toolkit bevat communicatiemiddelen, informatie en praktische handvatten om de CVP beter zichtbaar te maken voor cliënten, vertegenwoordigers en medewerkers. - Inspiratie uit de praktijk
Benieuwd hoe cliënten, CVP en zorgaanbieders de samenwerking ervaren? In het jaarverslag van de CVP Wet zorg en dwang leest u persoonlijke verhalen, ervaringen en interviews uit de praktijk. - Blijf op de hoogte
Via LinkedIn deelt Stemgever regelmatig praktijkverhalen, inzichten en ontwikkelingen rondom de Wet zorg en dwang en het cliëntenvertrouwenswerk.